• Salih Akdemir

Halı ve Kilimlerin Gizli Motiflerini Keşfetmek

Güncelleme tarihi: Mar 13

Evlerimizin vazgeçilmezi olan halı ve kilimler geçmiş zamanlarda bir ev eşyası olmaktan çok daha farklı bir konumdaydı. Elle dokunan ve ilmek ilmek el emeğiyle işlenen halılar ve kilimlerdeki motiflerde birçok anlam ve duygu barınmaktaydı. Tıpkı bir ressamın tuvale duygularını aktardığı gibi bir kilimi dokuyan zanaatkar da o kilime duygularını aktarıyordu.




Gelin şimdi bu zanaatkarlar motifleriyle bizlere neler anlatmak istemiş biraz onlara bakalım! Öncelikle dünya tarihinde karşımıza çıkan ilk kilim örneğinden bahsetmek istiyorum; Dua eden kadın figürlü kilim! 1962 yılında Çatalhöyük kazılarında ortaya çıkan dua eden kadın figürlü kilimin MÖ 6500 yıllarına ait olduğu tahmin edilmekte! Bu durum kilim ve halıların, göç eden topluluk olan ve o dönem tek tanrılı din inancına sahip Türkler tarafından sanılanın çok öncesinde kullanılmaya başlandığının adeta bir kanıtı niteliğinde!


Biraz daha yakın geçmişe dönüp baktığımızda ise karşımıza muska, göz, nazarlık, çengel motifleri içeren halılar ve kilimlerin sık sık çıktığını görüyoruz. Çünkü bu motifleri içeren kilimlerin, bulunduğu yeri ve hane halkını kötülüklerden koruyacağına inanılırdı. Kuş desenli kilim motifleri ise kuşların çeşitliliğine göre farklı manalara gelmekteydi; Yırtıcı kuşlardan olan kartal bir kilim içinde yer alıyorsa bu motif güç ve kudreti temsil ederken, bülbül ve güvercin iyi şansı temsil ederdi. Karga ve baykuş ise kilimlerde kötü şans ifadesiydi.




Bazı insanlarınsa içinden geçenleri dile getirme şekliydi motifler; Genç kızlar evlenmek istiyorlarsa veya gönüllerinde birisini saklıyorlarsa dokudukları kilimlere saç örgüsü, küpe ve sandık motifleri nakşederlerdi. Hayat ağacı motifi ise mitolojide olduğu gibi kilimlerde de sonsuzluğu sembol ediyordu ve inanışlara göre çeyizinde hayat ağacı olan kadınlar evlerine sonsuz bir mutluluk, huzur ve bereket getirirlerdi. Kadını temsil eden ‘eli belinde’ motifi ve erkeği temsil eden ‘koç’ motifi ile birlikte ortada yer alan ‘göz’ motifi içeren kilimler, bereketi ve aile içi saadeti, mutluluğu temsil ederdi. Bu, o motifleri dokuyan zanaatkarların kendinden söz etme şekliydi.


Büyüklerimizin evlerinde hala gördüğümüz ve bizi eski günlere götüren, güzel düşünceler ve semboller barındıran kilimler, ne yazık ki sanayileşmenin etkisiyle neredeyse tarihe karıştı. Artık evimizdeki halı ve kilimler iyi dilekler, güzel düşünceler barındırmaktan çok uzak olsalar da ince ince işlenmiş, adeta duyguların, hislerin nakşedildiği motifli halı ve kilimler günümüzde hala yaşıyorlar! İstanbul’un Kapalıçarşısı’nda, İran’ın Tarihi Tebriz Halı Çarşısı’nda, Mısır’ın Mısır Çarşısı’nda dünyanın dört bir yanından gelen tutkunlarıyla buluşuyor el emeği göz nuru halılar. Eğer bir gün yolunuz bu tarihi çarşılardan birine düşerse mutlaka bu halıların hikayelerine, doğdukları kültürlere, zamanın onlara etkisine misafir olun. Hem belki sevdiklerinize anlam yüklü nostaljik bir hediye vermiş olursunuz, kim bilir?


11 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör